Merkezi ısıtmalı bir binada dairelerin kendi kombisi yoktur; ısı bir merkezde üretilir ve dairelere sıcak su olarak gelir. Isı kat istasyonu, bu sıcak suyu dairenin içinde hem ısıtmaya hem de musluktan akan sıcak suya çeviren kompakt ünitedir.
Isı kat istasyonu nedir?
Isı kat istasyonuna daire tipi ısı istasyonu, daire istasyonu ya da kısaca kat istasyonu da denir. İngilizce kaynaklarda HIU (heat interface unit) adıyla geçer. Kat istasyonlu sistemlerde merkezi bir ısı kaynağına (kazan dairesi, ısı pompası ya da bölgesel ısıtma şebekesi) bağlı binanın her dairesine bir istasyon konur.
İstasyon kombinin yerini alır ama kombi değildir: içinde brülör yoktur, yakıt yakmaz. Görevi, merkezden gelen ısıyı daireye aktarmak, kullanım sıcak suyunu üretmek ve dairenin tüketimini ölçülebilir hale getirmektir. Tipik bir istasyonda şu parçalar bulunur:
- Plakalı eşanjör: Kullanım sıcak suyunu üretir.
- Kontrol vanaları: Sıcak su sıcaklığını ve ısıtma devresine giden suyu ayarlar.
- Pislik tutucu, kesme vanaları ve bağlantı elemanları: Tesisatı korur, bakım ve servis işlerini kolaylaştırır.
- Sayaç yerleri: Isı sayacı ve su sayacı istasyonun içine yerleştirilebilir.
Daire tipi ısı istasyonu nasıl çalışır?
Kat istasyonlu bir sistemde üç devre vardır: merkezden gelen primer devre, dairenin ısıtma devresi ve kullanım suyu devresi.
Primer devre
Isı merkezinde ısıtılan su, bina içindeki dağıtım hattıyla her dairenin istasyonuna gelir ve soğumuş olarak merkeze döner. Binada ısıtma ve sıcak su için yalnızca bu gidiş-dönüş çifti dolaşır; soğuk şebeke suyu her daireye ayrıca gelir.
Anlık kullanım sıcak suyu
Musluk açıldığında soğuk şebeke suyu plakalı eşanjörün bir tarafından, primer devrenin sıcak suyu diğer tarafından geçer. Isı ince metal plakalar üzerinden aktarılır; iki su birbirine karışmaz. Kullanım suyu bir depoda beklemez, aktığı anda ısınır. Sıcak su sıcaklığını bir kontrol vanası ayarlar; musluk kapandığında eşanjöre giden primer su da kısılır.
Isıtma devresi
Isıtma istendiğinde (çoğunlukla bir oda termostatıyla) sıcak su dairenin radyatörlerine ya da yerden ısıtma devresine gönderilir. İstasyonun tasarımına göre ısıtma devresi ya merkezi sistemin suyuyla doğrudan ya da ayrı bir eşanjör üzerinden beslenir. Yerden ısıtmada gidiş sıcaklığı radyatörlü sisteme göre düşük tutulur; istasyon bu devreye göre ayarlanır.
Kat istasyonunun avantajları
Dairede yanma ve baca yok
Isı merkezde üretildiği için daireye kombi konmaz ve kombi bacası gerekmez. Isınma ve sıcak su için dairede yakıt yakan, dolayısıyla karbon monoksit üretebilecek bir cihaz kalmaz. Merkezde yakıt yakılıyorsa brülör, yanma ve baca bakımı orada, tek noktada yapılır; istasyonda daha çok pislik tutucu, vana ve eşanjör kontrolü kalır.
Daire bazında ölçüm
Her daire tek bir noktadan beslendiği için tüketim de o noktada ölçülür. İstasyonun primer tarafına takılan bir ısı sayacı, daireye giren ısının tamamını, yani hem ısıtma hem de sıcak su üretimi için kullanılan enerjiyi tek endekste toplar. İstasyona eklenen su sayacıyla su tüketimi de ayrıca ölçülebilir. Isı sayacının enerjiyi nasıl hesapladığını ısı sayacı nedir yazısında anlattık.
Bu veriler merkezi ısıtmalı binalarda ısınma giderinin dairelere paylaştırılmasında kullanılır; paylaşımın hesabı için Asis Enerji sitesine bakabilirsiniz.
Depo yok, bekleyen sıcak su az
Legionella bakterisi, uzun süre ılık ve durgun kalan suda çoğalabilir. Merkezi depolu sistemlerde büyük hacimde su depoda ve sirkülasyon hattında bekler; bu yüzden depo sıcaklığının yüksek tutulması ve düzenli kontrol gerekir. Kat istasyonunda kullanım suyu depolanmaz, musluk açıldığında ısıtılır; dairede bekleyen sıcak su borulardaki kadardır.
Bu, riski azaltan bir tasarım özelliğidir ama tek başına bir güvence değildir. Tesisatın doğru tasarlanması ve suyun durgun kaldığı kör uçlardan kaçınılması yine önemlidir.
Binada daha sade dağıtım
Merkezi sıcak sulu klasik sistemde binada ısıtma gidiş-dönüşünün yanında sıcak su ve sirkülasyon hatları da dolaşır. Kat istasyonlu sistemde ısıtma ve sıcak su aynı gidiş-dönüş çiftinden karşılandığı için dağıtım sadeleşir.
Kısaca: ısı merkezde üretilir; dairede yalnızca aktarılır ve ölçülür. Kombideki gibi daire bazında ısıtma kontrolü ve anlık sıcak su korunur, yanma ve baca ise daireden çıkar.
Kombi, merkezi sıcak su ve kat istasyonu karşılaştırması
Aşağıdaki tablo konutlarda yaygın üç düzeni (bireysel kombi, merkezi sistem ile sıcak su deposu, merkezi sistem ile kat istasyonu) dairedeki karşılığıyla özetler.
| Özellik | Bireysel kombi | Merkezi sistem ve sıcak su deposu | Merkezi sistem ve kat istasyonu |
|---|---|---|---|
| Isı nerede üretilir | Her dairede, kombide | Isı merkezinde | Isı merkezinde |
| Dairede yanma ve baca | Var | Yok | Yok |
| Kullanım sıcak suyu | Kombide anlık | Merkezde ısıtılır, depolanır, sirkülasyon hattıyla dağıtılır | Dairedeki istasyonda, plakalı eşanjörde anlık |
| Binada dolaşan ısıtma ve sıcak su hatları | Yok; her daireye gaz hattı gelir | Isıtma gidiş-dönüşü, sıcak su ve sirkülasyon | Yalnızca gidiş-dönüş çifti |
| Daire bazında ölçüm | Doğalgaz sayacıyla | Isıtma için ısı sayacı ya da pay ölçer, sıcak su için su sayacıyla | İstasyondaki ısı sayacı ve su sayacıyla |
Kombinin avantajı merkezi bir tesise bağlı olmamasıdır. Kat istasyonu ise merkezi üretimi korurken daireye kombideki gibi kendi ısıtmasını ayarlama imkânı ve anlık sıcak su sağlar. Hangisinin uygun olduğunu binanın büyüklüğü, ısı kaynağı ve mevcut tesisat belirler.
Kat istasyonu seçerken nelere dikkat edilmeli?
Isıtma kapasitesi
Dairenin ısıtma ihtiyacı ısı kaybı hesabıyla kW cinsinden bulunur ve istasyonun ısıtma kapasitesi buna göre seçilir. Radyatörlü ve yerden ısıtmalı devrelerin çalışma sıcaklıkları farklıdır ve istasyonun verebileceği ısıtma gücü de bu sıcaklığa bağlıdır (ASİS serisinde radyatörde 26 kW, yerden ısıtmada 15 kW); bu yüzden ısıtma tipini baştan belirtin.
Sıcak su ihtiyacı ve eşanjör kapasitesi
Anlık sıcak su üretiminde gereken güç, debiyle (dakikada akan su miktarıyla) ve suyun kaç derece ısıtılacağıyla doğru orantılıdır. Kabaca bir fikir vermesi için: suyu 10 °C'den 60 °C'ye ısıtmak, dakikada 1 litrelik akış için yaklaşık 3,5 kW ister; dakikada 10 litre için bu yaklaşık 35 kW eder.
Musluktaki su çoğunlukla soğuk suyla karıştırılarak kullanıldığından gerçek ihtiyaç bu hesaptan düşük çıkabilir. Banyo sayısı ve aynı anda kullanılan musluk ve duş sayısı, eşanjör kapasitesini belirleyen asıl etkenlerdir.
Merkezi sistemin sıcaklığı, basıncı ve dengesi
- Kullanım suyu, primer devreden gelen sudan daha sıcak olamaz; merkezi sistemin gidiş sıcaklığı istenen sıcak su sıcaklığının üzerinde olmalıdır.
- Binanın statik basıncı istasyonun basınç sınıfına uygun olmalıdır.
- İstasyonun primer tarafındaki basınç kaybı, merkezi pompa seçiminde hesaba katılır.
- Her istasyonun ihtiyaç duyduğu debiyi alabilmesi için binanın hidrolik dengesi sağlanmalıdır; bunun için kolon ya da daire girişlerinde fark basınç vanası kullanılabilir. Çalışma ilkesini fark basınç vanası nedir yazısında bulabilirsiniz.
- Sıcak su için merkezi sistemin yaz aylarında da çalışması gerekir; dağıtım hatlarının iyi yalıtılması bu yüzden önemlidir.
Yer, bağlantılar ve bakım
İstasyon genellikle dairenin içinde bir nişe ya da dolaba, bazen de kat holündeki bir dolaba yerleştirilir. Bağlantılar çoğunlukla altı tanedir: primer gidiş ve dönüş, ısıtma gidiş ve dönüş, soğuk su girişi ve sıcak su çıkışı. Yer seçerken şunlara dikkat edin:
- Sayaçların okunabileceği ve servis için kapağın rahatça açılabileceği bir konum seçin.
- Tesisatı istasyona bağlamadan önce temizleyin; kir ve kaynak artıkları eşanjörü ve vanaları tıkayabilir.
- Suyun sert olduğu yerlerde eşanjörün kullanım suyu tarafında kireçlenme olabilir; su kalitesine göre önlem ve periyodik kontrol planlayın.
ASİS serisi ısı kat istasyonu
ASİS serisi ısı kat istasyonu, orta seviye statik basınç ve sıcaklıkta çalışan merkezi sistemler için geliştirildi. Isıtma ve kullanım sıcak suyu devreleri birbirinden bağımsızdır, karışma olmaz. Ürün sayfasındaki başlıca değerler:
- Lehimli paslanmaz çelik 316 plakalı eşanjörde anlık kullanım sıcak suyu.
- 33, 45, 50 ve 65 kW eşanjör kapasitesi seçenekleri.
- Nominal boyut DN20, basınç sınıfı PN10, sıcaklık aralığı 50 – 90 °C.
- Radyatör ve yerden ısıtma devreleriyle uyumlu; ısıtma gücü radyatörde 26 kW, yerden ısıtmada 15 kW.
- DN20 termostatik vana ile 20 – 70 °C arasında sıcak su sıcaklık kontrolü; sıcak su debisi 96 – 1.086 l/h.
- Primer tarafta en fazla 35 kPa basınç kaybı.
- Paslanmaz çelik ve pirinç bağlantı elemanları, EPP ısı yalıtımı, boyalı kıvırma sac kasa.
Seri beş modelden oluşur: S.1, P.1, W.1, C.1 ve H.1. Projenize uygun modeli ve eşanjör kapasitesini keşifte birlikte belirliyoruz.
İstasyon, isteğe bağlı olarak ısı sayacı, su sayacı ve motorlu küresel vanayla birlikte verilebilir. Böylece tüketim daire bazında ölçülür, izlenir ve haberleşmeli sayaçlarla uzaktan okunabilir. TUK serisi ultrasonik ısı sayaçları M-Bus ya da RF haberleşmeyle sunulur; TX serisi su sayaçları modülsüz, M-Bus ya da RF modüllü olarak verilebilir. M-Bus modüllü sayaçların verisi tek bir kablo üzerinden M-Bus okuyucuda toplanır ve modele göre GSM, Wi-Fi, Bluetooth ya da RF ile aktarılır; RF modüllü sayaçların verisini ise bina içindeki alıcılar ya da sahada dolaşan bir okuma cihazı toplar.
Teknik tabloların tamamı T-Zaehler ürün kataloğunda yer alır. Daire sayısını, ısıtma tipini ve sıcak su ihtiyacını ısı kat istasyonu teklif formuna yazarsanız projenize göre cihaz listesi ve teklif hazırlarız.
Sık sorulan sorular
Isı kat istasyonu ile kombi arasındaki fark nedir?
Kombi ısıyı dairede yakıt yakarak üretir; kat istasyonu ise merkezde üretilen ısıyı daireye aktarır ve içinde brülör yoktur. İkisi de anlık sıcak su verir ve ısıtmayı daire bazında açıp kapatmaya, sıcaklığı ayarlamaya imkân tanır. Kat istasyonunda tüketim doğalgaz sayacı yerine ısı sayacı ve su sayacıyla ölçülür.
Kat istasyonunda sıcak su hemen gelir mi?
Sıcak su depoda beklemez, musluk açıldığında eşanjörde üretilir. Yine de istasyonla musluk arasındaki boruda soğumuş su önce akar; bu süreyi istasyonun musluklara uzaklığı ve boruların yalıtımı belirler. Uzun süre su çekilmediyse istasyona gelen primer hattın ve eşanjörün yeniden ısınması da bekleme süresini biraz uzatabilir. Durum kombili dairelerdekine benzer.
Mevcut bir binaya kat istasyonu takılabilir mi?
Takılabilir, ancak her daireye merkezi sistemden bir gidiş-dönüş hattının ulaşması gerekir. Merkezi sistemi olan ve daireleri tek noktadan beslenen binalarda geçiş daha kolaydır. Radyatörleri ayrı kolonlardan beslenen dikey dağıtımlı binalarda daireleri tek noktadan besleyen yeni bir dağıtım tesisatı gerekir; kombili binalarda ise buna ek olarak bir ısı merkezi kurulmalıdır. Uygulanabilirlik yerinde keşifle değerlendirilir.
Kat istasyonunda tüketim nasıl okunur?
Tüketim, istasyondaki ısı sayacının ekranından ve su sayacının göstergesinden okunabilir. Sayaçlar M-Bus ya da RF haberleşmeliyse veriler daireye girmeden toplanır; kablolu ve kablosuz okumanın farkını M-Bus nedir yazısında anlattık.
